Kısa cevap
Un tipi, buğday ununun kül (mineral madde) miktarını gösteren bir sınıflandırmadır. Türk Gıda Kodeksi buğday ununu kül miktarına göre Tip 550, Tip 650, Tip 850 ve tam un gibi tiplere ayırır; tip numarası yükseldikçe kül oranı da artar.
Un tipi neye göre belirlenir?
Bir unun tipi, yakıldığında geriye kalan mineral madde miktarı olan kül oranına göre belirlenir. Kül, buğdayın kabuğa yakın katmanlarında yoğundur; bu nedenle öğütmede kabuğa yakın kısımlardan ne kadar un alındığı tip numarasını doğrudan etkiler.
Tip 550, Tip 650 ve Tip 850 karşılaştırması
| Un tipi | Kül oranı | Yaygın kullanım |
|---|---|---|
| Tip 550 | Düşük | Baklava, börek, yufka |
| Tip 650 | Orta | Ekmek ve fırın ürünleri |
| Tip 850 | Yüksek | Köy ekmeği, esmer ekmekler |
| Tam buğday unu | En yüksek | Tam buğday ekmeği |
Hangi işe hangi un?
- Ekmek: Ekmek ve Ekmek Çeşitleri Tebliği, ekmeğin ekmeklik buğday unundan yapılmasını öngörür; fırıncılıkta Tip 650 yaygındır.
- Baklava ve börek: İnce açılan hamurlar için düşük kül oranlı Tip 550 tercih edilir.
- Lif açısından zengin ürünler: Tam buğday unu ve yüksek tipli unlar daha fazla kepek içerir.
Kül oranı kaliteyi mi gösterir?
Hayır. Kül oranı bir kalite puanı değil, bir tanım ölçüsüdür. Düşük kül oranlı un daha beyazdır; yüksek kül oranlı un ise daha fazla mineral ve lif içerir. Doğru un, yapılacak ürüne göre seçilir.